11 sınıf destek ve hareket sistemi ders notları
Kasım 2018. 11.Sınıf-Biyoloji-Kazanım-Testleri-Destek-ve-Hareket-Sistemi-1.pdf. Benzer Yazılar: Benzer Yazı Bulunamadı Bir cevap yazın Cevabı iptal et. 1.Sınıf-1.Sınıf Ders Notları-1.Sınıf Testleri Çöz. 1.Sınıf Matematik Testleri;
2020NİSAN UZAKTAN EĞİTİM DERS NOTLARI Alan Adı: Motorlu Araçlar Teknolojisi Ders Adı: Hareket Kontrol Sistemleri Dersin Sınıf Düzeyi: 12. Sınıf (Ustalık Grubu) Modül Adı: Fren Sistemleri Konu : Limitör ve El Freni Konu Tarihi Aralığı: 27 Nisan-1 Mayıs 2020 Ders Öğretmenleri: Emrah HANEDAR Nisan 2020, İstanbul
5solunum Sistemi İndir – 6.Sınıf Fen ve Teknoloji Ders. Ayakkabı ve Saraciye Alanı Kazanımlara Dayalı 10.11. ve 12 Sınıf Ders Kitapları 725TTT093 Radyoterapi Uygulama Planı 721T00062 Solunum Sistemi. Bölüm 3: Dolaşım Sistemi Ders Notu 1 – 6.Sınıf – 2.Ünite.
Tümhakları saklı değildir. İstediğiniz gibi kullanın, düzenleyin ve paylaşın. 2019-2022
Hareketsistemini iskelet sistemi ve kas sistemi oluşturur. Kemiklerden oluşmuş,birbirine eklemlerle, bağlarla bağlanmış,güçlü yapıya İSKELET denir. İskelet Sistemi. Üç çeşit kemik vardır. 1- Uzun kemikler: Kol ve bacak kemikleri. 2- Kısa kemikler: Omur ve bilek kemikleri. 3- Yassı kemikler: Kalça,göğüs,kürek,kafatası
Rencontre Amicale Le Puy En Velay. Sinir Sistemi Rahatsızlıkları 11. Sınıf – ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyolojiYök not dönüşüm ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji tytForumda Eğitim konusunda açılmış… – Technopat ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji aytDESTEK VE HAREKET SİSTEMİ – Sınıf Biyoloji Destek ve Hareket Sistemi İçerikleri – ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji – Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyolojiEOF.Pdf Bi̇yoloji̇ Ders Ki̇tabindaki̇ ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyolojikDolaşım sistemi ile ilgili slaytlar 6 sınıf – Sınıf – Biyoloji – Kazanım Testleri Çöz – Destek SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ – Ankara Sınıf Biyoloji Destek ve Hareket Sistemi ve Hareket Sistemi – Ders Biyoloji Test 15 Sindirim Sistemi – 1 – Test Biyoloji Destek Ve Hareket Sistemi Ders Notu. Sinir Sistemi Rahatsızlıkları 11. Sınıf – Eokultv. İkinci Oturumda yapılacak Alan Yeterlilik Testleri AYT’nde; 40 soru Türk Dili ve Edebiyatı- Sosyal Bilimler-1 Testi Türk Dili ve Edebiyatı=24 soru,Tarih-1=10 soru,Coğrafya-1*=6 soru, 40 Soru Sosyal Bilimler-2 Testi Tarih-2=11 soru,Coğrafya-2=11 soru,Felsefe Grubu Felsefe, Psikoloji, Sosyoloji, Mantık=12 soru,Din Kültürü ve Ahlak Bilgisi veya ilave Felsefe Grubu soruları=6 soru, 40 soru Matematik Testi ve 40 soru Fen Bilimleri Testi; Fizik=14 soru,Kimya=13 soru,Biyoloji=13 soru olmak üzere toplam 160 soru sorulacaktır. Alan Yeterlilik Testleri AYT’nin süresi 180 dakikadır. İskelet Sistemi İç organları korur, mineral depolar, kaslara ve iç organlara bağlanma yüzeyi oluşturur. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji Biyoloji. Destek ve Hareket Sistemi Soru Çözümü. 32. Bir kas çeşidinin enerji metabolizmasına ait bazı olaylar aşağıdaki şemada gösterilmiştir. ADP N M ATP K Laktik asit fermantasyonu Oksijenli solunum Glikoz Glikojen Bu kas çeşidi ve gerçekleşen olaylar ile ilgili öğrencilerin edindiği bilgiler aşağıdaki gibidir. Yök not dönüşüm tablosu. Özelliklerin bir kuşaktan sonraki kuşağa aktarımına kalıtım, kalıtımın hangi esaslar dâhilinde gerçekleştiğini inceleyen bilim dalına ise genetik denir. Kasılma Sırasında Gerçekleşen Kimyasal Olaylar. Akson ucundan nörotransmitter madde olan asetil kolin salgılanır. Na kas hücre zarından girerek aksiyon potansiyeli oluşturur. Aksiyon potansiyeli kas lifi boyunca yayılır ve sarkoplazmik retikulumda bulunan Ca iyonlarının serbest kalmasını sağlar. Ca iyonları aktin ve miyozin iplikleri arasında yayılır. Ca sitoplazmaya geçerek ATP az enzimi uyararak kasılma gerçekleşir. Kasılmadan sonra Ca iyonu tekrar sarkoplazmik retikuluma döner. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji tyt Destek ve Hareket Sistemi konusu AYT Biyoloji dersi test çöz sayfasındasın. Destek ve Hareket Sistemi Konusu test için her sorunun 1 dakika süresi vardır. Aşağıdaki Destek ve Hareket Sistemi konusu AYT Biyoloji dersi testini belirtilen süre içerisinde çözdükten sonra en aşağıda bulunan "cevapları kontrol et" butonuna. Forumda Eğitim konusunda açılmış… – Technopat Sosyal. *Coğrafya-1 soruları, 2011 yılı Coğrafya Dersi Öğretim Programı’nda belirtilen ve haftada 2 saat olarak okutulan ortak coğrafya dersi kazanımlarıyla sınırlı olacaktır.. Etkisini ancak homozigot halde fenotipte gösterebilen genlerdir. Çekinik genler küçük harfle gösterilir. Mendel genetiğini kavrayabilmek için, öncelikli olarak kalıtımla ilgili bazı kavramların bilinmesi gereklidir. 11 sınıf biyoloji destek ve hareket sistemi slayt Matematik Sunu ve Slaytlar Sınıf Öğretmeniyiz. 2. ÜNİTE – 6. Sınıf Fen Bilimleri Dersi Vücudumuzdaki Sistemler Ünitesi Destek ve Hareket Sistemi Konusu, Konu Anlatımı, İle İlgili Sunu, Slayt, Sunusu, Slaytı, Sunuları, Slaytları devamı ». Konuları ve Müfredatı 2021-2022 MEB. ELFİ Yayinlari. 2022 Yılında ÖSYM tarafından yapılacak olan YKS AYT Biyoloji Konuları belli oldu! Sizlere bu yazımızda YKS AYT Biyoloji konuları hakkında bilgi vereceğiz. Yeni bir sınav dönemine girmiş bulunmaktayız. Konu ve soru dağılımları MEBin hazırlamış olduğu konu dağılımları ve yayın evleri ile irtibata geçilerek hazırlanmıştır. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji ayt Bilinmesi Gereken 100 Biyoloji Notu PDF. – 100 Maddede YKS Biyoloji PDF. Diğer konular hazırlık aşamasındadır. Pek yakında!. Duyu Organları Destek ve Hareket Sistemi Sindirim Sistemi Dolaşım ve Bağışıklık Sistemi… YKS – TYT Geometri Konu Anlatımı Ders Notu PDF İndir. 2021 AYT Matematik Konuları ve Soru. DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ – BİLKEM. Bireyler arasında çeşitlilik göstereni bir nesilden diğer nesle aktarılabilen özelliklere karakter denir. Bezelyede çiçek rengi veya tohum rengini belirleyen gen gibi. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji Dönüsü Yönetimi ve Proje Yazma Eğitimi Kalkınma Ajansları Ayrıntılı anlatım 24 SAAT/yüzeysel anlatım 12SAAT Projeleri Yazma Eğitimi 16 SAAT/8 SAAT. 11. Sınıf Biyoloji Destek ve Hareket Sistemi İçerikleri – DersLig. Süngerimsi Kemik Doku. Uzun kemiklerin baş kısmında bulunur. Kromozomlar üzerinde genlerin yerleşim bölgelerine lokus denir. Aynı karakteri belirleyen genler homolog kromozomların karşılıklı lokuslarında yer alır. Kıkırdak Doku. Hücrelerine kondrosit, ara maddesine kondrin denir. Kan damar ve sinirler bulunmaz. Difüzyonla beslenir. 3 çeşit kıkırdak vardır. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji – Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji A. Misyon ve Vizyon 17. B- Yetki, Görev ve Sorumluluklar 18. C- İdareye İlişkin Bilgiler 24. 1- Fiziksel Yapı 24. 2- Örgüt Yapısı 35. 3- Bilgi ve Teknolojik Kaynaklar 40. 4- İnsan Kaynakları 53. 5- Sunulan Hizmetler 67. 6- Yönetim ve İç Kontrol Sistemi 67. D- Diğer Hususlar 67. 1- Erasmus 67. 2- Farabi Programı 67. EOF. Elastik kıkırdak kulak kepçesi, kulak yolunda bulunur. Destek ve hareketi sağlamak için iskelet ve kas birlikte görev yapar. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyoloji sitesi Sınıf – Biyoloji – Kazanım Testleri Çöz – Destek ve Hareket Sistemi Konu Testi – 1 Lütfen sayfa yüklenirken bekleyiniz, tarayıcınızda javascript desteğinin etkin olduğundan emin olunuz. Eğer sayfa yüklenmediyse buraya tıklayınız. Pdf Bi̇yoloji̇ Ders Ki̇tabindaki̇ Konularin. Kas Kasılması. İki z bandı arasında kalan bölgeye sarkomer, sadece aktinden oluşan bölgeye I bandı, sadece miyozinden oluşan bölgeye H bandı, hem aktin hem miyozinden oluşan bölgeye A bandı denir. Kas kasılmasında, H bandı kaybolur, I bandı daralır, sarkomerin boyu kısalır, kasın boyu kısalır, eni artar toplam hacmi değişmez. Destek ve hareket sistemi 11 sınıf slayt biyolojik Destek ve hareket sistemi rahatsızlıklarını açıklar. Destek ve hareket sisteminin sağlıklı yapısının korunması için yapılması gerekenlere ilişkin çıkarımlarda bulunur Sindirim sisteminin yapı, görev ve işleyişini açıklar. Dolaşım sistemi ile ilgili slaytlar 6 sınıf – Sinif. ÇİZGİLİ KAS DÜZ KAS KALP KASI . Bazı kalıtsal karakterler sadece genlerin kontrolünde belirlenirken, bazılarının şekillenmesi genetik yapı ve çevresel faktörlerin etkisiyle gerçekleşir. Aleller aralarında baskınlık çekiniklik söz konusu olduğunda aynı harfin büyük ve küçüğüyle sembolize edilirler. Dolaşım ve Vücut Savunması 11 Boşaltım Sistemleri 11 Destek ve Hareket Sistemleri 11 Nükleik Asitler ve Protein Sentezi 12 Bitki Biyolojisi 12 Bitkilerde Beslenme ve Madde Taşınması Bitkilerde Taşıma 12 Bitkisel Hormonlar 12 Bitkilerde Eşeyli Üreme Populasyon Ekolojisi 12 Populasyon Genetiği 12 Çözümlü Deneme Sınavları. 11. Sınıf – Biyoloji – Kazanım Testleri Çöz – Destek ve. Canlının sahip olduğu genetik yapı kısaca genotip olarak adlandırılır. . Aleller aynı özellik üzerine söz söylerler. Ancak aynı özelliğin farklı şekillerde belirlenmesini sağlayabilirler. Dinamo Biyoloji Testra 41 – 55👉 Programı👉 7 Sayfa 👉 25 Sayfa 👉 htt. SİNİR SİSTEMİ FİZYOLOJİSİ – Ankara Üniversitesi. Bezelye bitkileri üzerinde yaptığı çalışmalardan elde ettiği sonuçları 1866 yılında ’ Bitki Melezleri ile Çalışmalar ’’ adı altında yayınlamış, ancak o zaman diliminde genetik alanında yeterli bilgiye sahip olmayan bilim dünyasında bu çalışmalar dikkat çekmemiştir. Magazine Milli EÄitim BakanlıÄı 2012 Mali Yılı Performans Programı – Strateji. Aynı karaktere etki eden gen alternatiflerinden hepsine alel denir. Biyoloji İnsanda Destek Ve Hareket Sistemi Konu Anlatımı Biyoloji Sinir Sistemi Konu Anlatımı 2 Biyoloji Sindirim Sistemi Ders Notu Biyoloji Dolaşım Sistemleri Ders Notu Biyoloji Sindirim Sistemi Ders Notları Biyoloji Dolaşım Sistemi Konu. 1-İskelete bağlıdır 1-İskelete bağlı değildir 1-İskelete bağlı değildir. 2-İstemli harekete eder.beyin ve beyincik kontrolü 2-İstemsizotomatik çalışır. 2-İstemsizotomatik çalışır. 3-Boyun,kol,bacak,göz kapağı 3-Mide,bağırsak,yemek borusu 3-Kalp 4-Kırmızı renklidir. 4-Beyaz renklidir. 4-Kırmızı renklidir. 5-Çabuk yorulur. 5-Geç yorulur. 5-Hızlı kasılır. 6-Kasılıp gevşemesiyle vücudumuzun hareketini sağlar. 6-Kasılıp gevşemesiyle iç organların çalışmasını sağlar. 6-Kasılıp gevşemesiyle kan dolaşımını sağlar. 7-Yapısı çizgili kasa,çalışması da düz kasa benzer. . OGM Materyal. Destek ve Hareket Sistemi – Ders Notları. Genler, kalıtsal karakterlerin dölden döle aktarılmasını sağlayan birimlerdir. EĞİTİM BAKANLIĞI2012MALÎ YILIPERFORMANSPROGRAMISTRATEJİ GELİŞTİRME BAŞKANLIĞI. İskelet Sistemi ve Görevleri konu anlatımı, İskelet Sistemi ve Görevleri ornekleri ve konu anlatım videoları en zor konularda, yapamyorum diye pes ettiğiniz durumlarda sizi destekleyen Tonguç Akademi'de!. Biyoloji Test 15 Sindirim Sistemi – 1 – Test Çöz. Genotip ve çevresel faktörlerin etkisiyle canlıda beliren dış görünüş fenotip olarak adlandırılır. AYalnız I BYalnız II C I ve II D II ve III E I ve III. Destek ve Hareket Sistemi Konu Anlatımı. 1. Sınıf Rehberlik Dersi Yıl Sonu Faaliyet Raporu – 1. Konu Anlatımı ve Özetler İndir 2021-2022 Eğitim. Eğitim Bilimleri El Yazısı Ders Notları PDF ~ Sınav PDF. Biyoloji Ders Notları – A. El Yazısı ve Etkinlikler İçin… – S. Biyoloji Destek Ve Hareket Sistemi Ders Notu. CEVAPLAR 1. C 2. C 3. C 4. B 5. C 6. E 7. B 8. B 9. B 10. D 11. C. AYT’de adaylara, Türk Dili ve Edebiyatı-Sosyal Bilimler-1, Sosyal Bilimler-2, Matematik ile Fen Bilimleri testlerinden oluşan bir kitapçık verilecektir. AYT’de adaylar, hesaplanmasını istedikleri puan türü için gereken testleri cevaplayacaklardır. SAY, SÖZ ve EA puan türlerinin hepsinin hesaplanmasını isteyen adaylar, sınav süresince tüm testleri cevaplaya sınavda, öğretim programları kapsamında Millî Eğitim Bakanlığı MEB tarafından belirlenen, okullara bildirilen ve kamuoyuna duyurulan “ÖSYM Tarafından 2022 Yılında Gerçekleştirilecek TYT ve AYT Sınavlarına Esas Ortak Derslere Ait Kazanım ve Açıklamalar”daki konu, kazanım ve açıklamalardan sorumlu olacaklardır. Bütün hepsi kas geveşmesinde de meydana gelir. CVP E. 1-Doğru düşünme, gerçeği bulmada mani teşkil eden hurafelerden arınıp, İslamın tevhid ve tenzih ilkeleriyle hareket etmek. 2-Fert ve toplum farkını gözetmeden, birilerine üstünlük vermeyip diğerlerinin de mükemmelliği peygamberlik hariç her şeyi yakalayabileceğine inanmak, ırk ve sınıf üstünlüğü yerine akıl.
Konu çalışmalarını tamamladıktan sonra, zaman zaman notlarına ve formüllere bakmaya ihtiyaç duyabilirsin. Tekrar yaparken ya da soru çözerken notlara göz atmak ve gerekli ipuçlarını almak, öğrenme aşamasında sana epey yardımcı olacaktır. Kunduz ekibi olarak, alanında uzman eğitmenlerimizin de desteğiyle, her konuda mutlaka görmen gereken ipuçlarını, formülleri, ders notlarını senin için derliyoruz!📚 Bu yazımızda Kemik, Kıkırdak, Eklem ve Kaslar, İskelet Kası Çizgili Kas, Kalp Kası, Düz Kas, Kas Fizyolojisi, İnsanda İskelet Sistemi hakkında bilmen gerekenler ile 11. sınıf konularından Destek ve Hareket Sistemi konusuna ait soruları çözerken işine yarayacağını düşündüğümüz özet ipuçları yer alıyor. Umarız bu notlar sana yardımcı olur. İyi okumalar! Bu notlar, Kunduz eğitmenlerimizden Ezgi Hoca tarafından hazırlandı. Ezgi Hoca, Gazi Üniversitesi Fen Fakültesi Biyoloji bölümü mezunu. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesinden Pedagojik Formasyon Eğitimi aldı. Lise ve Üniversiteye hazırlık konularında öğrencilere yardımcı olmak ve Biyolojiyi sevdirmek için burada. 📚📚📚 Kemik ve Kıkırdak Doku Kemik – Kemik arasında LigomentKemik – Kas arasında Tendon Kemik Doku Hücresi OsteositAra maddesi Osein Kıkırdak Hücresi KondrositAra maddesi Kondrin Kıkırdak dokuda kan damarı bulunmaz. Hücreler bağ dokudan difüzyonla beslenir. Sıkı kemik dokuda kan damarı ve sinirler bulunduran iki kanal bulunur Havers Kanalı BoyunaVolkman Kanalı Enine Kırmızı kemik iliği, süngerimsi kemik dokuda bulunur. Kırmızı kan hücresi alyuvar üretiminde görevlidir. Oynar eklemlerde Sinovial zar, sinovial sıvı, kemikler arası boşluk bulunur. Sinovial sıvı kemiklerin birbirine sürtünmesini ve aşınmasını önler. Tüm kemik çeşitlerinde bulunanlar Periost Kemik zarıSüngerimsi kemik dokuSert kemik dokuKırmızı kemik iliğiHavers ve Volkman kanalları Sadece uzun kemikte bulunanlar Epifiz plağı kemiğin boyca uzamasını sağlar. 21-23 yaş arası kemikleşir Normalde kıkırdak yapılıdır. Sarı ilik 📚📚📚 Kaslar – İnsan Kas Sistemi İskelet Kası Çizgili KasKalp KasıDüz Kas Yazımıza kısa bir ara vererek konu hakkındaki videomuzu izleyebilirsin! İskelet Kası Çizgili Kol ve bacakta kasılır, çabuk ve miyozinler enine bantlama silindirk ve çok sinirlerle çalışır. isteğe bağlı Çizgili kas enerji için Hazır olan ATPKreatin FosfatGlikojenGlikoz moleküllerini kullanır. Çizgili kas gevşediğinde I bandı boyu bandı genişlerA bandı ve miyozinin boyu hacmi ve kütlesi değişmez. Çizgili kas kasıldığında I bandı boyu bandı bandı ve miyozinin boyu hacmi ve kütlesi değişmez. Sadece çizgili kaslarda bulunabilen Miyoglobin pigmenti oksijen depolar ve demir içerdiğinden kasa kırmızı renk verir. Kalp Kası Sadece kalpte kaslır. RitmikSilindir şekilli dallamış hücreleri, tek veya iki ve miyozinler bantlaşma gösterir. Düz Kas İç organların yapısında kasıır, yavaş mekik şeklinde ve tek otonomdur otomatik Düz kas ve kalp kası hücreleri O2li solunum yaparken çizgili kas hücreleri O2li solunumun yanı sıra Laktik Asit Feremantasyonu da yaparO2siz kalınca Tüm kas çeşitlerinde bulunan ortak yapılar Aktin ve Miyozin’dir. 📚📚📚 Şimdi Kaslar – Kemikler – Destek ve Hareket soru çözümlerine devam edebilirsin! Destek ve Hareket Sistemi konusunda bolca soru çözerek pratik yapabilirsin. Destek ve Hareket Sistemi konusu, Biyoloji dersi için ilk ve temel konulardan biri olduğu için iyice pekiştirmen önemli. Kemik, Kıkırdak, Eklem ve Kaslar, İskelet Kası Çizgili Kas, Kalp Kası, Düz Kas gibi alt başlıklar pek çok bilgi ve kavram içeriyor. Bu da daha çok soru tipini barındırdığı anlamına gelir. Bu konudan direkt soru gelebildiği gibi, farklı konuların da içinde sıkça geçtiğini görüyoruz. Ders Biyoloji olunca, bu kavramlar, her zaman karşımıza çıkabilir! TYT Biyoloji ve AYT Biyoloji testlerinde de sıklıkla sorulması tercih edilen konulardan biri. Bilgileri, tanımları, özetleri, kuralları ve formülleri öğrendikten sonra, bu bilgilerin soruların içinde nasıl yer aldığını görmen gerekli. Konu anlatımı yazımıza da göz attıktan sonra, kendi kaynaklarından sonra MEB Kaynaklarına da göz atmanı tavsiye ediyoruz. TYT ve AYT Biyoloji dersindeki netleri yükseltmedeki anahtar, konu çalışmalarını tamamladıktan sonra bolca soru çözmek ve yapılamayan soruların doğrusunu öğrenmek. Her ders için değişmeyen kilit nokta bol bol soru çözümü ile pratik yapmak. Çözemediğin sorulara yanıt bulmak istiyorsan sınava hazırlık sürecinde Kunduz hep yanında! Profesyonel eğitmenler tarafından hazırlanan Soru Çözümü, binlerce soru ve çözümden oluşan Soru Bankası hizmetlerimizden senin için hazırlanmış , tüm konuları öğrenebileceğin premium içerik ders videolarını incelemeyi unutma! Sınava hazırlanmanın en kolay yoluSınırsız video içerikler ve soru çözümleri ile sınava hazırlanÜCRETSİZ KAYDOL
KEMİK DOKU ✔ Embriyonik dönemde iskelet kıkırdak yapılıdır. Daha sonra kemikleşme görülür ve kemik doku oluşur. ✔ Kemik doku hücreleri olan osteositler lakün adı verilen boşluklarda bulunur. ✔ Organik ve inorganik maddelerden oluşan osein adında ara maddesi vardır. ✔ Kemiklerin dışında periost denilen kemik zarı yer alır. Kemiğin enine büyümesini ve onarılmasını sağlar. Görevleri ✔ Vücuda şekil verir ve desteklik sağlar. ✔ Kas ve eklemlerle birlikte hareketi sağlar. ✔ İç organları korur. ✔ Kan hücrelerini üretir. ✔ Mineral depolar. Kemik Doku Çeşitleri Sıkı Sert Kemik Doku ✔ Uzun kemiklerin gövdesinde kısa yassı ve düzensiz şekilli kemiklerin dışında bulunur. ✔ Osteositler halkasal görünüm oluşturmuş ve sıkı sıkıya bağlıdır. ✔ Osteositlerin ortasından havers kanalları geçer. Bu kanallar da volkmann kanalları ile birbirine bağlanır. Bu kanallardan kan damarları ve sinirler geçer. Süngerimsi Kemik Doku ✔ Uzun kemiklerin uç kısmında; kısa, yassı ve düzensiz şekilli kemiklerin iç kısmında bulunur. ✔ Boşluklu yapıdadır. Bu boşluklar kırmızı kemik iliği ile doludur. Kemik Çeşitleri Uzun Kemik ✔ Kol ve bacaklarda bulunur. ✔ Baş kısmı ile gövde arasında epifiz plağı bulunur. Kemiğin büyümesini sağlar. ✔ Sıkı kemik dokunun ortasında sarı kemik iliği vardır. Yassı Kemik ✔ Kalınlığı az olan yassılaşmış kemiklerdir. ✔ Kafatası, kaburga, kürek ve kalça kemiği yassı kemiktir. Kısa Kemik ✔ Boy ve genişliği birbirine yakın olan kemiklerdir. ✔ El ve ayak bilek kemikleri kısa kemiktir. Düzensiz Şekilli Kemik ✔ Yapı olarak kısa ve yassı kemiklere benzerler. ✔ Omurlar ve bazı yüz kemikleri düzensiz şekilli kemiklerdir. ✔ Kırmızı kemik iliği, sıkı kemik doku, süngerimsi kemik doku, periost tüm kemiklerde ortak olarak bulunan yapılardır. Kemiklerin Gelişimine Etki Eden Faktörler ✔ Hormonlar ✔ Vitaminler ✔ Mineraller ✔ Genetik Faktörler ✔ Güneş Işığı ✔ Dengeli Beslenme ve Spor KIKIRDAK DOKU ✔ Kıkırdak doku hücrelerine kondrosit, ara maddesine kondrin denir. ✔ Yapısında kan damarı bulunmadığından bağ dokudan difüzyon ile beslenir. Atık maddelerini de aynı şekilde uzaklaştırır. Kıkırdak Doku Çeşitleri Hiyalin Kıkırdak Ara maddesinde kollejen lif içeren çok sayıda hücreden oluşmuş, basınca dayanıklı kıkırdaktır. ✔ Embriyo iskeleti, soluk borusu, burun, kemiklerin eklem başları, kaburga uçlarında bulunur. Elastik Kıkırdak Ara maddesinde elastik lifler bulunan, esnek kıkırdaktır. ✔ Kulak kepçesi, kulak yolu, östaki borusu, epiglotis bulunur. Fibröz Kıkırdak Ara maddesinde kollejen lif bulunan az sayıda hücreden oluşmuş, basınç ve çekmeye karşı dayanaklı kıkırdaktır. ✔ Omurlar arası disklerde, köprücük kemiği gibi kemiklerin eklem bölgelerinde bulunur. EKLEMLER VE ÇEŞİTLERİ ✔ İki ya da daha fazla kemiğin birbiriyle bağlantı kurduğu bölgelere eklem denir. Eklem Çeşitleri Oynar Eklem ✔ Kol ve bacaklarda bulunan hareket yetenekleri en fazla olan eklemlerdir. ✔ Kemiklerin eklem yapan yüzeylerinde eklem kıkırdağı bulunur. Kemiklerin hareketi sırasında aşınmayı önler. ✔ Eklem bölgesinde bağ dokudan yapılmış eklem kapsülü bulunur. ✔ Eklem kapsülünün iç bölgesinde sinovial zar vardır. Bu zardan eklemin hareketi sırasında kemiklerin aşınmasını önleyen sinovial sıvı üretilir. Yarı Oynar Eklem ✔ Oynar eklemlere göre hareket yetenekleri sınırlı eklemlerdir. ✔ Boyun göğüs ve omurlar arasında bulunur. ✔ Kemikler arasında sürtünerek aşınmayı önleyen kıkırdaktan oluşmuş diskler bulunur. Oynamaz Eklem ✔ Hareket yeteneği olmayan eklemlerdir. ✔ Kafatası, yüz kemikleri alt çene hariç, kalça kemiği arasından bulunur. ✔ Kemikler testere dişlisi şeklinde birbirine bağlanmıştır. ✔ Yetişkin bir insanın iskeletinde 206 tane kemik bulunur. Bebeklerdeki kemik sayısı daha fazladır 350. Büyüdükçe kemikler birbiri ile kaynaşarak kemik sayısı azalır. ✔ İnsan iskeleti; üyeler ve eksen iskeleti olmak üzere iki kısımdan oluşur. ✔ Eksen İskeleti Baş ve gövdeden oluşur. Baş İskeleti Kafatası ve yüz kemiklerinden oluşur. Gövde İskeleti Omurga 33 tane omur kemiği, kaburga 12 çift, göğüs kemiği, omuz kemiklerinden oluşur. ✔ Üyeler İskeleti Kalça kemikleri, kol, bacak, el ve ayak kemiklerinden oluşur. ✔ Vücudumuzun en küçük kemikleri kulakta bulunur. Bunlar çekiç, örs ve üzengi kemikleridir. ✔ Tüm memelilerin boynunda 7 omur vardır. KAS DOKU ✔ Kaslar, vücudun şeklinin korunmasında ve desteklenmesinde görev yapar. ✔ Eklemlerin birbirine bağlanmasını ve hareketini sağlar. ✔ Kimyasal enerjiyi mekanik enerjiye dönüştürür. ✔ Kas hücrelerinin hücre zarına sarkolemma, sitoplazmasına sarkoplazma, endoplazmik retikulumuna sarkoplazmik retikulum DER ve mitokondrisine de sarkozom denir. ✔ Sitoplazmasında miyofibriller bulunur. Miyofibriller kasılmayı sağlar. Aktin ve Miyozin proteinlerinden oluşur. Kas Doku Çeşitleri Çizgili Kas İskelet Kası ✔ Vücudun iskelet sistemiyle birlikte hareketini sağlar. ✔ Hücreleri uzun, ince, silindir şeklinde olup çok çekirdeklidir. ✔ Oksijenli solunum ve laktik asit fermantasyonu yapar. ✔ Miyofibriller enine bantlaşma yapar. ✔ Miyoglobin içerdiklerinden renkleri kırmızıdır. Oksijen depolayan pigment ✔ Beyin kontrolünde, isteğimize bağlı somatik sinirlerin denetimiyle çalışır. MSS Yalnız sinir yoluyla uyarılır ✔ Düz kaslara göre daha hızlı çalışır, daha çabuk yorulurlar. ✔ Eklem bacaklılarda ve omurgalılarda görülür. Düz Kas ✔ Hücreleri mekik şeklinde ve tek çekirdeklidir. ✔ Miyofibriller bantlaşma yapmamışlardır. ✔ Oksijenli solunum yaparlar. ✔ Miyoglobin içermediklerinden açık renkte görünürler. ✔ İsteğimiz dışında hareket ederler ve otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilirler. ✔ Çizgili kaslara göre yavaş çalışır, daha geç yorulurlar. ✔ Eklembacaklılar hariç omurgasızlarda ve omurgalılarda organların etrafında bulunur. Kalp Kası ✔ Yapı olarak çizgili kasa, çalışma olarak düz kasa benzer. ✔ Düzgün silindirik yapılı ve dallanmalar ile birbirine bağlamış kas yapılarıdır. Tek ya da iki çekirdekli olabilirler. ✔ Miyofibriller bantlaşma gösterir. ✔ Oksijenli solunum yaparlar. ✔ Miyoglobin taşıdıklarından kırmızı renkte gözükürler. ✔ Sadece kalpte bulunur. ✔ Otonom sinir sistemi tarafından kontrol edilir. İstemsiz çalışırlar. ✔ Çalışması hızlı ancak ritmik şekildedir. KAS İSKELET İLİŞKİSİ İskelet kasları kemiklere sıkı bir bağ dokusu ile bağlanır. Bunlara kas kirişi veya tendon denir. Antagonist Kaslar Birbirine zıt çalışan kaslardır. Biri kasılırken diğeri gevşer. Örnek Kol ve bacaklardaki kaslar Sinerjit Kaslar Aynı anda kasılıp aynı anda gevşeyen kaslardır Örnek Karın ve sırt kasları Çizgili Kasların Çalışma Mekanizması ✔ Herhangi bir kasın uyarılması için belirli bir şiddette uyartının kasa ulaşması gerekir. ✔ Sinir hücreleri gibi ya hep ya hiç kuralına göre çalışırlar. Kasın tepki oluşturması için gerekli en düşün uyarı şiddetine eşik değeri denir. ✔ Tepki oluşumuna yetecek bir uyaran nedeni ile kasta meydana gelen değişiklikler üç evrede gerçekleşir. Kasın, kasılıp gevşeme sürecinde gerçekleşen evrelerin tümüne kas sarsı kasıl sarsılma denir. I. Bekleme Gizil Evresi Kasın uyarılması ile kasılmanın başlamasına kadar geçen sürenin olduğu evredir. II. Kasılma Evresi Kasın kasıldığı evredir. III. Gevşeme Evresi Kasın gevşeyerek eski haline döndüğü evredir. Kas gevşedikten sonra yeniden uyarılana kadar dinlenir. Fizyolojik Tetanoz Kasa kısa aralıklar ile çok fazla uyarı verilirse kas gevşeme evresini gerçekleştiremeden kasılı kalır. Bu durumda kas esnekliğini kaybeder ve sertleşir. Buna fizyolojik tetanoz denir. Kas Tonusu Kaslar, vücut duruşunu düzenlemek ve gelen uyarılara hemen cevap verebilmek amacı ile dinlenme durumunda bile bir miktar kasılı kalır. Bu durum orta beyin tarafından kontrol edilir. Buna kas tonusu denir. Huxley’in Kayan İplikler Modeline Göre Çizgili Kasın Kasılması ✔ Bu modele göre kasılma aktin ipliklerinin miyozin iplikleri üzerinde kaymasıyla gerçekleşir. ✔ Aktin ve miyozin ipliklerinin beraber oluşturdukları yapıya aktomiyozin denir. I Bandı Sadece aktin ipliklerinin olduğu bölgedir. Açık renkte görülür. A Bandı Miyozin ve aktin ipliklerinin beraber bulunduğu bölgedir. Kasılma ve gevşeme sırasında boyu değişmez ve daima miyozin ipliklerinin boyu kadardır. Koyu renkle görülür. H Bandı Sadece miyozin ipliklerinden oluşur. Z Çizgisi Aktin ipliklerini tam ortasından enine kesen çizgidir. Sarkomer İki Z çizgisi arasında kalan bölgedir. Kasın kasılma birimini oluşturur. Kasılma Sırasında Gerçekleşen Olaylar ✔ Z çizgileri birbirine yaklaşır. ✔ Sarkomer daralır. ✔ I Bandı kısalır. ✔ H Bandı kısalır. Görülmez, kaybolur. ✔ A Bandı değişmez. ✔ Kasın boyu kısalır. Gevşeme Sırasında Gerçekleşen Olaylar ✔ Z çizgileri birbirinden uzaklaşır. ✔ Sarkomer genişler. ✔ I Bandı uzar. ✔ H Bandı uzar. ✔ A Bandı değişmez. ✔ Kasın boyu uzar. Kasılma ve Gevşeme Sırasında Ortak Görülen Olaylar ✔ A bandının boyu değişmez. ✔ Kasın kütlesi ve hacmi değişmez. ✔ Aktin ve miyozin ipliklerinin boyu değişmez. ✔ Solunum yapılır. ✔ ATP harcanır, CO2 ve ısı üretilir. ✔ Miyozin yeri değişmez ancak aktinin yeri değişir. Kasın Çalışması Sırasında Görülen Olaylar ✔ Kaslar beyinden gelen sinirlerle uyarılır. ✔ Sarkolemmaya gelen sinir uçlarından asetilkolin ve nöradrenalin gibi nörotransmitter maddeler salgılanır. ✔ Bu kimyasal maddeler sarkolemmanın Na+ iyonlarına geçirgenliğini artırır. Depolarizasyon ✔ Depolarizasyon, kas hücrelerindeki sarkoplazmik retikulumu etkileyerek Ca+2 iyonlarının aktin ve miyozin iplikleri üzerine salınmasına yol açar. ✔ Ca+2 iyonları miyozin üzerindeki ATP sentaz enzimini aktif ederek ATP’nin hidrolizini başlatır. Bunun sonucunda ADP, P ve enerji elde edilir. ✔ Açığa çıkan enerji aktinlerin miyozin üzerinde kaymasını ve böylece kasın kasılmasını sağlar. ✔ Daha sonra Ca iyonları aktif taşıma ile sarkoplazmik retikuluma döner ve kas gevşemeye başlar. Bu sırada aktif taşıma yapıldığında kasın gevşemesi sırasında da enerji harcanır. ✔ Kastaki herhangi bir metabolik bozukluk Ca iyonlarının sarkoplazmik retikulumdan dışarı sızmasına ve endoplazmik retikulum içerisinde tekrardan alınamamasına yol açar. Bu da kasın kasılı kalmasına neden olur. Vücuttaki tüm kasların, ölümden sonra katılaşmasının sebebidir. Buna ölüm katılığı Rigor Mortis denir. ROMATİZMA ✔ Sebep Bağışıklık mekanizmasında meydana gelen bozukluktur. Çok fazla çeşidi vardır. En bilineni eklem romatizmasıdır. ✔ Sonuç Eklemlerde şişlik, ağrı ve sıcaklık ile belirti verir. ✔ Tedavi Kronik bir hastalıktır. Tanı konduktan sonra ilaçla tedavi edilmeye çalışılmaktadır. KİREÇLENME ✔ Sebep Eklemlerde bulunan kıkırdak yapının zarar görmesi ve eklem sıvısının azalması sonucu ortaya çıkar. ✔ Sonuç Hareket problemleri. ✔ Tedavi ilaç, sağlıklı ve dengeli beslenme, spor KRAMP ✔ Sebep Kaslara aniden ağır bir çalışma ile yüklenildiğinde kas hücrelerinde yeterli besin ve oksijen sağlanamaması, mineral kaybı durumunda kramp oluşur. ✔ Sonuç Hareket problemleri. ✔ Tedavi Kramp bölgesini rahatlatmak amacı ile masaj uygulamak. Eğer krampa neden olan bir mineral eksikliği ise o minerali besin olarak almak. KEMİK ERİMESİ OSTEOPOROZ ✔ Sebep Genetik nedenler, yaşlılık sonucu kemik hücresi kaybı, D vitamini eksikliği, mineral eksikliği ile kemik ara maddesinin azalması kemik erimesinin nedenleri arasındadır. Ayrıca, menopoz döneminden sonra östrojen hormonunun azalmasıyla da başlayabilir. ✔ Sonuç Kemikler zayıflar ve kolay kırılır. ✔ Tedavi Güneş ışığından faydalanma, düzenli fiziksel aktiviteler ve yeterli oranda protein ve kalsiyum, mineral ve vitamin alımı bu hastalık yavaşlatabilir. KIRIK ✔ Sebep Kemik bütünlüğünün, vurma, çarpma, düşme sonucu bozulmasıdır. ✔ Tedavi Tedavisi platin çubuklar, alçıya alma ile kemiğin kaynaşmasını sağlama, doku mühendisliği ile kırık bölgenin kemik yamalarla onarma ve protez kullanımı ile sağlanmaktadır. ÇIKIK ✔ Sebep Kemiklerin eklem yerlerinden ayrılmasıdır. Oynar eklemlerdeki eklem bağlarının ve eklem kapsülünü zorlayan bir harekette bulunulması sonucunda gerçekleşebilir. ✔ Sonuç Ağrı, şişlik ve morluk gözlenir. ✔ Tedavi Çıkık durumlarına göre ameliyata kadar değişlik tedaviler vardır. BURKULMA ✔ Sebep Eklemlerin çevresinde yer alan bağların ani bir hareket sonucu kısmen yırtılması olayıdır. ✔ Sonuç Ağrı, şişlik ve morluk gözlenir. ✔ Tedavi Burkulma durumlarına göre farklı tedaviler vardır. İlaç, hareket etmeme, buz tedavisi, ameliyat. MENİSKÜS ✔ Sebep Diz eklemlerinde kıkırdak yapılı olan yük ve eklem dengesi sağlayan iki adet menisküs bulunur. Bu yapıların yırtılmasıdır. ✔ Sonuç Ağrı, şişlik, hareket problemi. ✔ Tedavi Ameliyat. Sorular 1 Aşağıdakilerden hangisi destek ve hareket sisteminin görevlerinden biri değildir? A Kanın damar içerisinde hareket etmesini sağlamak B Besinlerin fiziksel sindirimine yardımcı olmak C Mineral depolamak D Kan hücrelerini üretmek E Eritropoietin hormonu üretmek 2 İskeletimizde; uzun, kısa, yassı ve düzensiz şekilli olmak üzere dört farklı kemik bulunur. Kemik dokuda bulunan aşağıdaki yapılardan hangisi her kemiğin yapısında bulunmaz? A Kırmızı kemik iliği B Periost C Sarı kemik iliği D Süngerimsi kemik doku E Sert kemik doku 3 I. Mineral II. Vitamin III. Güneş ışığı Yukarıda verilenlerden hangilerinin kemik gelişimi üzerine etkisi vardır? A Yalnız I B Yalnız II C I ve II D II ve III E I, II ve III 4 - Uzun kemiklerin uç; yassı, kısa ve düzensiz şekilli kemiklerin iç kısmında bulunan kemik dokusudur. - Uzun kemiklerin uzamasını sağlayan yapıdır. - Süngerimsi kemik dokunun boşluklarını dolduran ve kan hücrelerini üreten yapıdır. - Osteositlerin ortasından geçen ve içerisinde kan damarları ile sinirler bulunan yapıdır. Yukarıda kemik doku ile ilgili bazı terimlerin açıklamaları verilmiştir. Buna göre aşağıdaki terimlerden hangisinin açıklaması verilmemiştir? A Süngerimsi Kemik Doku B Havers Kanalları C Kırmızı Kemik İliği D Periost E Epifiz Plağı 5 Aşağıda, kemik ve kıkırdak dokunun hücre ile hücreler arası maddeleri verilmiştir. I. Osteosist II. Kondrin III. Osein IV. Kondrosit Verilenlerin doğru eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisidir? Kemik Doku Hücresi Kıkırdak Doku Ara Maddesi A I II B I IV C III I D II III E IV III 6 Kıkırdak doku ile ilgili aşağıdakilerden hangisi yanlıştır? A Üç çeşit kıkırdak bulunur. B Kan damarı taşımazlar. C Embriyo iskeletinde elastik kıkırdak bulunur. D Bağ dokudan difüzyon ile beslenirler. E Ara maddelerinde lifler bulunur. 7 Aşağıdaki özelliklerden hangisi sadece çizgili kaslara aittir? A Birden fazla çekirdeğe sahip olma B Miyofibrillerin bantlaşma yapması C Laktik asit fermantasyonu ile ATP üretimi D Otonom sinir sisteminin kontrolünde çalışma E Miyoglobin pigmentine sahip olma 8 I. Otonom sinir sisteminin kontrolünde çalışma II. Hızlı çalışıp çabuk yorulma III. Miyofibrillerin bantlaşma göstermesi Yukarıda verilen özelliklerden hangileri kalp kasının düz kasa benzeyen özelliklerindendir? A Yalnız I B Yalnız II C Yalnız III D I ve II E II ve III 9 Aşağıda verilen kemiklerden hangisi arasında oynar eklem bulunur? A Kafatası kemikleri B Omur kemikleri C Kaburga kemikleri D El parmak kemikleri E Üst çene kemikleri Sorular 1 Bir çizgili kasın kasılması sırasında aşağıda verilen olaylardan hangisi gerçekleşmez? A Sarkomer boyu kısalır. B Defosforilasyon gerçekleşir. C İki Z çizgisi birbirine yaklaşır. D A bandı kısalır. E Miyofibrillerin boyu değişmez. 2 I. I bandı II. A bandı III. H bandı Yukarıda bir çizgili kasın yapısında bulunan bant bölgeleri verilmiştir. Verilenlerden hangilerinin hem kasılma hem de gevşeme sırasında boyunda değişiklik meydana gelmez? A Yalnız I B Yalnız II C Yalnız III D I ve II E II ve III 3 Grafikte bir çizgili kasın belirli bir zaman diliminde kasılma boyu verilmiştir. Bu kas ile ilgili; I. I. de enerji harcamamaktadır. II. Kasa uyarı II. anda gelmiştir. III. III. de gevşeme yapmaktadır. IV. Tonusun oluşumu beyincik tarafından kontrol edilir. verilenlerden hangisi doğrudur? A Yalnız I B Yalnız III C III ve IV D I, II ve III E II, III ve IV 4 Kasın çalışması sırasında görülen aşağıdaki olaylardan hangisi baştan üçüncü sırada gerçekleşir? A Sarkoplazmik retikulumdan Ca salgılanması B Akson ucundan salgılanan nörotransmitter maddelerin sarkolemmayı uyarması C Aktinlerin miyozin üzerinde kayması D Kas hücresinin depolarizasyona uğraması E Ca iyonlarının ATPsentaz enzimini aktif etmesi 5 I. ATP II. Glikoz Oksijenli solunum III. Kreatin fosfat IV. Glikoz Laktik asit fermentasyonu Çizgili kas hücresinde kasılma ve gevşeme için gerekli olan enerji yukarıda verilen moleküllerden hangi sıra ile karşılanır? A I-II-III-IV B II-I-IV-III C I-III-II-IV D III-I-II-IV E I-II-IV-III
DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ ÖNEMLİ NOT SADECE SARI RENKLİ CÜMLELERİ YAZMANIZ GEREKMETEDİR DİĞER BİLGİLER KONUMUZLA İLGİLİ GÜNLÜK HAYATTA İŞİMİZE YARAYABİLECEK AMA SORUMLU OLMADIĞINIZ EKSTRA BİLGİLERDİR İnsanlar ve hayvanlar hareket etme özeliğine sahiptirler. Bu hareketlerin büyük bir kısmı besin bulma, düşmanda kaçma, göç etme ve yaşadığı alanı savunma gibi gereksinimlerden ortaya çıkar. İnsanlar hareketlerini destek ve hareket sistemi ile gerçekleştirir. Bu sistem aynı zamanda insan vücuduna belli bir diklik ve sertlik kazandırır. İskelet insan vücuduna destek olur. Kaslara bağlanma yeri sağlar ve yer değiştirmelerinde rol oynar. İnsanlar hareketi iskelet ve kasların ortak çalışmasıyla gerçekleşir. Vücuda şekil veren, iç organları koruyan ve desteklik sağlayan yapıya iskelet denir. İskeletin Görevleri Vücuda destek olur, dik durmasını sağlar. Kasların yardımıyla vücudun hareket etmesini sağlar. İç organları korur, kas ve iç organlara tutunma yüzeyi sağlar. Fosfat, magnezyum, potasyum ve en çok kalsiyum minerallerini depo eder. Alyuvar ve akyuvar gibi kan hücrelerini üretir. İSKELET SİSTEMi Bütün omurgalılarda olduğu gibi insanda da destek ve hareketi sağlayan yapılar; iskelet, iskelet kasları, sinir ve eklemlerden oluşur. Vücudun çatısını kuran ve kasların bağlanmasını sağlayan sisteme iskelet sistemi denir. İskelet sistemi esas olarak kemiklerden oluşur. Yetişkin bir insanda 206 kemik bulunur. Fakat yeni doğan bir bebekte yaklaşık 300 kadar kemik vardır. Kemiklerin bağlantı yerleri eklemlerdir. Buralar iskeletin hareket noktalarıdır. Asıl hareketi sağlayan yapılar kaslardır. Kemiğin Yapısı Kemik zarı Periost Kemiğin enine büyümesini, beslenmesini, kırılma ve çatlamalarda onarılmasını sağlar. Kıkırdak Doku Eklem bölgelerinde, hareket esnasındaki kemiğin aşınmasını önler. Ayrıca kemiğin boyca uzamasını sağlar. Süngerimsi Kemik Doku İçinde kırmızı iliği bulundurur. Kırmızı kemik iliği kan hücreleri üretir. Kırmızı İlik Kemiklerin iç kısmında bulunan süngerimsi kemik doku içinde kırmızı kemik iliği bulunur. Alyuvarları kan hücreleri üretir. Sarı ilik Uzun kemiklerin ortasında bulunan kemik kanalı içinde sarı kemik iliği bulunur. Yağ depolar ve kan hücreleri akyuvarlar üretir. Sert sıkı Kemik 2/3 ü minerallerden kalsiyum, fosfor, 1/3 de hücrelerden oluşur. Kemiğe sertlik ve direnç kazandırır. Kemiğe sertliği veren maddelerin başında kalsiyum ve fosfor tuzları gelir. Kemikler şekillerine göre uzun, kısa, ve yassı şekilli olmak üzere üç ayrı grupta incelenir. ¨ 1 Uzun kemikler İki ucu şişkin silindir şeklindeki kemiklerdir. Boyları enlerinden uzun olan kemiklerdir. Vücudun hareketi genelde bu kemiklerle sağlanır. Ön kol, dirsek, pazı, uyluk, kaval ve baldır kemikleri bu gruba girer. Yapısında; kemik zarı, sert kemik dokusu, kemik kanalı, sarı ilik ve süngerimsi doku bulunur. ¨ 2 Kısa kemikler Bu kemikler eni ile boyu arasında fazla bir fark yoktur. El bileği ve ayak bileği kısa kemiklerden oluşmuştur. Yapısında kemik zarı, sert ve süngerimsi kemik doku ile kırmızı kemik iliği vardır. Fakat sarı ilik ile kemik kanalı bulunmaz. ¨ 3 Yassı kemikler Yassı görünüşte olan kemiklerdir. Kafatası kemikleri, kürek kemiği, göğüs kemiği kalça kemiği ve kaburgalar yassı kemiklerdir. İNSAN İSKELETİNİN BÖLÜMLERİ İnsan İskelet sistemi baş, gövde ve üyeler olmak üzere üç bölümde incelenir. Baş iskeletini, kafatası ve yüz kemikleri meydana getirir. Baş iskeletinde 22 kemik bulunur. Bunların 8’i kafatasının, 14’de yüz iskeletini oluşturan kemiklerdir. Kafatasını oluşturan yassı kemikler birbirlerine sıkıca bağlanarak oynamaz eklemleri doğmuş bebeklerde kafatası kemiklerinin çoğu ince ve yumuşaktır. Birbirleriyle kaynaşmamış durumdadır. Birbirleriyle kaynaşmaları 2-Gövde İskeleti Gövde iskeleti; omurga, kaburga kemikleri, göğüs kemiği, omuz ve kalça kemerinde oluşur. ¨ Omurga; Vücudun gövde kısmında bulunur ve üst üste dizilmiş omur adı verilen kemiklerde oluşmuştur. Her omurda bir omur deliği vardır. Omurların delikleri aynı hizaya gelerek omurga kanalını oluşturur ve omurga kanalı içerisinde omurilik sinir bulunur. Omurga sırt bölgesinde boyundan başlar, kuyruk sokumuna kadar ilerler. Omurga beş bölgeden oluşmuştur. Bunlar boyun bölgesi 7, sırt bölgesi 12, bel bölgesi 5, sağrı bölgesi 5, kuyruk sokumu bölgesi 5 omurdan oluşmuştur. Bu omurlar kısa kemiğe örnektir ve bu omurlar arasında yarı oynar eklemler bulunur. Gelişimini tamamlamış bir insanda omurga S harfi şeklinde kıvranabilen bir yapıdadır. Bu eğrilik omurgaya yaylanma yeteneği ve dengede kolaylık sağlar. 3- Üyeler Kol ve Bacaklar İskeleti; Üyeler İskeleti; Kol ve bacak kemiklerinden meydana gelir. Kollar ve bacaklar kemik köprülerle gövdeye bağlanır. Üyelerin gövdeyle yaptıkları eklemler oynar eklemlerdir Kol Kemikleri Bacak kemikleri Eklem ;İki veya daha çok kemiğin birbirlerine bağlan-masını sağlayan yapıya eklem denir. Eklemler kaslarla birlikte hareketi sağlar. Eklem ve Yapısı Vücutta eklemler hareket etme derecelerine ve esnekliklerine göre; oynar eklem, yarı oynar eklem ve oynamaz eklem olmak üzere üç çeşit eklem bulunur. ¨ Oynar eklem ; Vücutta eklemlerin büyük çoğunluğu bu gruba girer. Vücudun hareketini sağlayan eklemlerdir. Kol ve bacak eklemleri bu türdendir. İki kemik arasında serbest hareketi sağlayacak eklem boşluğu vardır. Boşlukta yumurta akına benzer salgı maddesi yani eklem sıvısı eklemlerin kayganlığı sağlar sürtünmeyi azaltır. ¨ Yarı oynar eklem ; Eklem yapan iki kemik arasında elâstiki kıkırdak dokusunda yapılmış yastıklar diskler bulunur. Hareketler sınırlıdır. Sırt ve bel omur eklemleri bu türdendir. ¨ Oynamaz eklemler Kemiklerin birbirine sıkıca bağlandığı hareketsiz eklemlerdir. Kafatasında ve kalça kemerini oluşturan kemikler arasında görülen eklemlerdir. Bu tür eklemi oluşturan kemikler arasında boşluk bırakmadan sıkı bir şekilde birbirine bağlanmıştır. İskeletin üzerini sararak vücuda şekil veren, kasılıp gevşeme özelliği ile hareketi sağlayan yapıya kas denir. Kaslar hareketi sağlama görevlerine ek olarak vücut şeklinin korunması ve desteklenmesine de yardımcı olur. İnsanlar çevrelerindeki nesneleri kullanmaları ve konuşmaları, kasların kasılması ile gerçekleşir. Göz bebeğinin büyüyüp küçülmesi, kılların dikleşmesi, kalp, mide ve bağırsak gibi organların boşluklardaki madde akışı, kasların kasılması ile sağlanır. Kasları oluşturan ipliksi yapıya kas lifi denir. Çok sayıda kas lifi birleşerek kas demeti denen kalın iplikleri oluşturur. İnsanda Kas Sistemi Kaslar yapı ve görevleri bakımından çizgili kas iskelet kası , düz kas ve kalp kası olmak üzere üç çeşittir. ¨ Çizgili Kas İskelet Kası ; Hareket sisteminin en önemli dokusudur. Bunlara iskelet kasları da denir. Kemiklerimizin etrafını dıştan saran kaslardır. Kırmızı renkli kaslardır. Çok çekirdeklidir. İskelet sistemini örter. Çizgili kaslar hızlı çalışır ama çabuk yorulur. Bu kasların çalışması isteğimizle olur. Örneğin ; Kol , boyun, parmak ve bacaklarımızı isteğimizle hareket ettiririz. Çizgili kaslar uçlarındaki beyaz ve sağlam kısımlarla kemiklere tutunur. Kasları kemiklere bağlayan kısımlara kas kiriş veya tendon denir. İskelet kasları genellikle çiftler halinde çalışır. Her hareket birbirine zıt çalışan çift kaslar sayesinde olur. Bu kaslara zıt çalışan kaslar denir. Zıt çalışan kaslardan biri kasılırken diğeri gevşer. ¨ Düz Kas Sindirim, solunum, boşaltım, üreme sistemleri gibi dışa açılan yapıların duvarlarında bir ya da birkaç tabaka halinde bulunur. Ayrıca kan damarlarının duvarları düz kaslarla döşenmiştir. Düz kasların kasılması isteğimiz dışında çalışır. Beyaz renklidirler, yavaş ve düzenli çalışıp geç yorulurlar. Düz kas hücreleri tek çekirdeklidir. ¨ Kalp kası ; Yapı bakımından çizgili kasa, görev bakımından düz kaslara benzer. Kalp kası ritmik kasılmalar yapar ve bir motor gibi düzenli bir şekilde çalışır. Kalp, çizgili kaslardan oluşmuştur. Kalp kası hücreleri çok çekirdeklidir. Hızlı ve güçlü kasılır. Fakat kalp kası düz kaslar gibi isteğimiz dışında çalışır. Kalp kası çizgili kaslardan olduğu halde yorulmaz. Vücudumuzdaki En Hızlı,En Küçük ve En Büyük Kaslar v Vücudumuzdaki en güçlü kas çene kasıdır. v Vücudumuzun en büyük kası kalçamızda bulunan kasıdır. Bu kas yürürken ve koşarken bacağımızı kuvvetli bir biçimde geriye doğru itmekle görevli olan kastır. v Vücudumuzdaki en küçük kas; kulağımızın derinliğinde bulunan ve işitmede görevli olan kastır. v Göz kası tüm vücudun en hızlı tepki gösteren kasıdır. v Vücudumuzdaki en hareketli kaslar, göz kaslarımızdır İnsanda Destek ve Hareket Sisteminin Sağlığı Destek ve hareket sisteminin sağlığını korumak için alınabilecek bazı önlemler şunlardır ; 1. Ağır yükler kaldırmamak ve kaslara aşırı yüklenmemek, 2. Gerektiğinde ağırlığı bel ile yük arasında fazla uzaklık bırakmadan dizleri bükerek kaldırmak, 3. Bel ve karın kaslarını güçlendirici hareketler yapmak, 4. Düzenli bir şekilde spor yapmak, 5. Et, süt, yumurta ve peynir gibi kalsiyum ve hayvansal protein içeren yiyecekleri düzenli ve yeterince yemek, 6. İncinen kasları kas lifleri doğrultusunda ovmak, 7. Yaşanılan ortamların normal nem ve sıcaklıkta olmasına dikkat etmek, 8. Çürük dişleri ve bademcik iltihaplarını zamanında tedavi etmek, 9. D vitamini, kalsiyum ve fosfat tuzlarında yararlanmalıdır. eksikliğinde kemikler yeterince gelişmez raşitizm hastalığı ortaya çıkar. 10. Sivri burunlu, dar ve yüksek topuklu ayakkabı giymemeliyiz, 11. Otururken dik durmalıyız, 12. Yürürken dik yürümeliyiz,
SİNİR SİSTEMİ ENDOKRİN SİSTEM DUYU ORGANLARI DESTEK VE HAREKET SİSTEMİ SİNDİRİM SİSTEMİ DOLAŞIM SİSTEMİ SOLUNUM SİSTEMİ ÜRİNER SİSTEM Önceki Sonraki Bugün 2 Dün 7 Bu Hafta 9 Bu Ay 88 Tümü 52163
11 sınıf destek ve hareket sistemi ders notları
